HAYAT BOYU EĞİTİM

EĞİTİM YAZILARI

İşte yazı dizimizin 1. bölümü:

"Öğrenmenin Fıtrî Gerçekliği" başlıklı metni:

📖 1. Bölüm: Öğrenmenin Fıtrî Gerçekliği

İnsan, yaratılışı gereği öğrenmeye meyillidir. Doğduğu andan itibaren çevresini gözlemler, taklit eder, deneyimler yaşar ve bu süreçte öğrenir. Bu yönüyle öğrenme, insanın tabiatında vardır. Merak duygusu, aklın çalışması, hafızanın gelişimi ve vicdanın yönlendirmesi hep bu öğrenme serüveninin parçalarıdır.

Kur’ân-ı Kerîm’de ilk inen ayet “Oku!” emridir. Bu, insanın hayat yolculuğunda en temel azığının bilgi ve öğrenme olduğunu gösterir.

“Yaratan Rabbinin adıyla oku!”
(Alak Suresi, 1)

Bu ayet, sadece sesli bir okumaya değil; kainatı, insanı, hayatı ve hakikati anlama çabasına davettir. İnsan, bu dünyaya sadece yemek, içmek ve yaşlanmak için gelmemiştir. Bilmek, anlamak ve gelişmek için gönderilmiştir.

🧠 Akıl Öğrenmenin Anahtarıdır

İnsana verilen en büyük nimetlerden biri akıldır. Akıl, doğruyu yanlıştan ayırma gücüdür. Ancak bu güç ancak öğrenme ile gelişir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle:

"İnsan bu dünyaya ilim ve dua vasıtasıyla tekemmül etmeye ve kemâlât kazanmaya gelmiştir."
(Sözler, 23. Söz)

Yani insanın yeryüzündeki yolculuğu, sadece fiziksel bir ilerleme değil, ruhen ve aklen terakki etme sürecidir. Öğrenme bu yolda yürümektir.

👶 Çocukta Merak, Büyükte Sorumluluktur

Bir çocuğun “Bu ne?”, “Neden?” soruları aslında fıtrî bir öğrenme çabasının göstergesidir. Bu merak doğru yönlendirilirse, hayat boyu sürecek bir öğrenme alışkanlığına dönüşür. Ebeveynin, öğretmenin ve toplumun görevi, bu içten gelen öğrenme kıvılcımını söndürmeden büyütmektir.

🌿 Gönül Notu:

“Öğrenmek, insan ruhunun tabiî nefesidir. Nefes almayan beden yaşayamayacağı gibi, öğrenmeyen bir gönül de karanlıkta kalır.”

İşte yazı dizimizin 2. bölümü: “Kur’an ve Sünnet Işığında İlmin Değeri” başlıklı yazısı:

📖 2. Bölüm: Kur’an ve Sünnet Işığında İlmin Değeri

İslam dini, ilme ve öğrenmeye büyük önem vermiştir. Kur’ân-ı Kerîm’in ilk emri “Oku!” şeklinde başlaması, bu değerin açık ve güçlü bir göstergesidir. Rabbimiz insanı yeryüzünde halife olarak yaratmış, ona akıl ve irade vermiş, doğru yolu bulması için de peygamberler göndermiştir. Bu ilâhî sistemin temeli ise ilimdir.

📜 Kur’an’da İlmin Yüceltilmesi

Kur’an’da “bilmek, düşünmek, akletmek, anlamak” gibi kavramlar defalarca geçer. Bu kavramlar, öğrenmenin ve bilgiye ulaşmanın önemini ortaya koyar. Kur’an, bilenle bilmeyeni açıkça ayırır:

“De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?”
(Zümer Suresi, 9)

Bu ayet, bilgi sahibi olanların Allah katında daha kıymetli olduğunu ve hayatı daha doğru okuyabileceklerini belirtir. İlmi, insanı yücelten bir erdem olarak sunar.

🌟 Sünnet’te İlmin Değeri

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), hayatı boyunca ilme teşvik etmiş, okuma ve yazmayı özendirmiş, cehaleti en büyük düşman olarak görmüştür. Onun sözleri, Müslümanlar için rehber niteliğindedir:

“İlim talep etmek her Müslümana farzdır.”
(İbn Mâce, Mukaddime, 17)

Bu hadis, kadın-erkek, genç-yaşlı her Müslümanın ilimle uğraşmasının bir sorumluluk olduğunu ortaya koyar. Öğrenme sadece bir ayrıcalık değil, aynı zamanda bir ibadettir.

Başka bir hadisinde ise şöyle buyurmuştur:

“Kim ilim öğrenmek için bir yola girerse, Allah ona cennete giden yolu kolaylaştırır.”
(Müslim, Zikir, 38)

Bu söz, öğrenmenin manevi bir yönünün de olduğunu ve hakikat arayışının Allah katında değerli kabul edildiğini gösterir.

📚 Sahabe Örnekleri

Sahabe arasında en çok hadis rivayet edenlerden biri olan Hz. Ebû Hureyre (r.a.), Peygamberimiz'den öğrendiği ilimleri hayatı boyunca insanlara aktarmıştır. Hz. Ali (r.a.) ise ilmiyle, hikmetiyle ve adaletiyle Müslümanlar arasında “ilim şehri”nin kapısı olmuştur. Bu örnekler, ilmin sadece sözde kalmadığını; yaşam tarzına dönüştüğünü gösterir.

🌿 Gönül Notu:

“Kur’an okumak, sadece harfleri değil; kainatı, insanı ve hakikati okumaktır. İlmiyle yaşayan insan, hem dünyasını hem ahiretini aydınlatır.”

İşte yazı dizimizin 3. bölümü: “Bediüzzaman’ın Eğitim Anlayışı” başlıklı yazısı:

📖 3. Bölüm: Bediüzzaman’ın Eğitim Anlayışı

Bediüzzaman Said Nursî, eğitim ve öğrenmeye dair derin ve bütüncül bir bakış açısına sahiptir. Onun nazarında eğitim, sadece bilgi aktarımı değil; insanın ruhunu, aklını ve kalbini birlikte geliştiren manevî bir terbiye sürecidir. Bilgiyi hakikatle buluşturan, ilmi ahlakla tamamlayan bir anlayış ortaya koyar.

🧭 Eğitimde Üç Temel: Akıl – Kalp – Ruh

Bediüzzaman’a göre insanın üç yönü vardır: akıl, kalp ve ruh. Gerçek eğitim ise bu üç yönün birlikte eğitilmesidir. Sadece aklı bilgiyle doldurmak yetmez; kalbin imanı, ruhun terbiyesi de gereklidir.

“Marifet, yalnız ilim ile değildir. Belki hakikî marifet, ilim ile beraber olur bir nur. O nur ise, imanın neticesidir.”
(Lem’alar, 26. Lem’a)

Bu yaklaşım, kuru bilgiye değil; imanla yoğrulmuş ilme değer verir. Modern eğitimde sıkça eksik kalan “ahlâkî boyut”, Bediüzzaman’ın eğitim anlayışında merkezde yer alır.

🕌 Medrese – Mektep – Tekke Üçlemesi

Bediüzzaman, Doğu Anadolu’da eğitimin geri kalmasının nedenlerini araştırırken bir çözüm önerisi sunmuştur. Medrese, mektep ve tekke sistemlerini bir araya getiren "Medresetü’z-Zehra" projesiyle eğitimde dengeyi hedeflemiştir:

Mektep: Fen bilimleri ve modern bilgi

Medrese: Dini ilimler ve aklî deliller

Tekke: Ahlâk ve maneviyat eğitimi

Bu üç unsurun birlikte çalıştığı bir eğitim modeli, hem zihni hem kalbi doyuran bir öğrenme iklimi sunar.

🧠 Gerçek İlim Nedir?

Bediüzzaman’a göre gerçek ilim; insanı Cenab-ı Hakk’a yaklaştıran, kâinattaki düzeni ve hikmeti gösteren ilimdir. Onun ifadesiyle:

“Fen ve felsefe, hikmet-i Kur’âniyeye hizmet ettikçe nurdur. Aksi takdirde dalalettir.”
(Sözler, 19. Söz)

Yani öğrenilen her şey, Allah’ı tanımaya ve kulluğu derinleştirmeye hizmet ederse kıymetlidir. Aksi hâlde kuru bir bilgi yığını olmaktan öteye geçemez.

🌿 Gönül Notu:

“Bilgi, kalpten uzaksa yorar; kalple buluşursa huzur verir. Bediüzzaman’ın eğitime kattığı ruh, sadece öğrenmek değil, anlamaktır.”

İşte yazı dizimizin 4. bölümü: “Hayat Boyu Öğrenmenin Gerekliliği” başlıklı bölümü:

📖 4. Bölüm: Hayat Boyu Öğrenmenin Gerekliliği

Öğrenme, sadece gençliğe özgü bir süreç değildir. İnsan her yaşta öğrenebilir ve öğrenmelidir. Çünkü hayat boyunca karşılaşılan her yeni durum, bireyden yeni bilgiler, yeni beceriler ve yeni bakış açıları talep eder. Bu da öğrenmenin sürekliliğini zorunlu kılar.

🕰️ Değişen Dünyada Sabit Kalmak Mümkün Değil

Bilgi ve teknoloji baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Birkaç yıl öncesinin doğruları bugün geçerliliğini yitirebiliyor. Eski yöntemlerle bugünün sorunlarına çözüm üretmek zorlaşıyor. Bu nedenle değişime ayak uydurmanın anahtarı, sürekli öğrenmektir.

Bediüzzaman Said Nursî bu hakikati şöyle ifade eder:

“Zaman ihtiyarladıkça, Kur’ân gençleşiyor.”
(Sözler, 25. Söz)

Bu söz, zamanla değişen şartlara karşı Kur’an’dan sürekli taze bilgiler, rehberlikler çıkabileceğini ve ilmin bitmeyen bir kaynak olduğunu gösterir.

📚 Her Yaşta Öğrenme Mümkün

Toplumda hâlâ yaygın olan bir yanlış düşünce vardır: “Benim artık öğrenecek hâlim mi kaldı?” Oysa öğrenmenin yaşı yoktur. Bir çocuğun “ilk kez” konuşmayı öğrenmesi ne kadar kıymetliyse, bir büyüğün yeni bir duayı, kavramı veya beceriyi öğrenmesi de aynı derecede değerlidir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyurur:

“İki günü eşit olan ziyandadır.”
(Beyhakî, Şuabü’l-İman)

Bu söz, her gün yeni bir şey öğrenmenin, gelişmenin, kendini yenilemenin Müslümanca bir tavır olduğunu gösterir.

🧠 Beyin Kullanıldıkça Genç Kalır

Bilimsel araştırmalar da göstermiştir ki, beyin kullanıldıkça güçlenir. Yeni bilgiler öğrenmek, yeni beceriler kazanmak beyin hücrelerini canlandırır, zihinsel durgunluğu azaltır. Hayat boyu öğrenen insanlar daha üretken, daha sağlıklı ve daha huzurlu olurlar.

🌿 Gönül Notu:

“Öğrenmeyi bırakan, yaşamayı durdurur. Her yeni bilgi, ruhumuza açılan taze bir penceredir.”

İşte yazı dizimizin 5. bölümü: “Ailede ve Toplumda Öğrenme Kültürü” başlıklı yazısı:

📖 5. Bölüm: Ailede ve Toplumda Öğrenme Kültürü

Öğrenme, bireysel bir çabanın ötesinde, toplumsal bir atmosferde gelişir. Bu atmosferin en güçlü çekirdeği ise ailedir. Ailede başlayan öğrenme alışkanlığı, bireyin hayat boyu sürecek öğrenme yolculuğunu şekillendirir. Öğrenmenin sevdirildiği evlerde, düşüncenin filiz verdiği toplumlarda ilerleme kaçınılmazdır.

👨‍👩‍👧‍👦 Aile, İlk Eğitim Ocağıdır

Bir çocuk ilk sözlerini annesinden, ilk davranışlarını babasından öğrenir. Anne-baba neyle meşgulse, çocuk da ona yönelir. Eğer evde kitap okunuyorsa, soru soruluyorsa, merak teşvik ediliyorsa, çocuk da doğal olarak öğrenmeye açık bir birey olur.

Bediüzzaman bu konuda şöyle der:

“Ailedeki terbiye, milletin ruhudur.”

Bu ifade, öğrenmenin ve eğitimin sadece okullarda değil; evin içinde, gündelik hayatın içinde de şekillendiğini ortaya koyar.

🏫 Okul ve Aile Birlikte Hareket Etmelidir

Eğitim sadece okulda öğretmenlerin görevi değildir. Okul ve aile iş birliği içinde çalışmalıdır. Aksi hâlde çocuk okulda öğrendiğini evde çürütebilir, evde öğrendiğini okulda sorgulatabilir. Öğrenme kültürü ancak tutarlı bir eğitim iklimiyle inşa edilir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurur:

“Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden sorumlusunuz.”
(Buhârî, Ahkâm, 1)

Anne baba, sadece geçimden değil, evlatlarının zihinsel ve manevî gelişiminden de sorumludur. Çocuklarını ilme, araştırmaya, ahlâka ve hakikate yönlendirmek, en kıymetli mirastır.

🧱 Toplumsal Öğrenme Kültürü

Toplumun genelinde öğrenmeye değer verilmediği bir ortamda bireyler de zamanla öğrenmeye ilgisiz hale gelir. Bu nedenle camide, kahvede, iş yerinde, komşulukta öğrenmeye açık bir iklimin oluşması gerekir. Her birey öğrendiğini paylaşmalı, bilgiyi saklayan değil, yayan bir bilinç taşımalıdır.

🌿 Gönül Notu:

“Ailede öğrenme bir tohumdur, toplumda çiçek açar. Bilgiyle beslenen evler, ışıkla dolan sokaklara dönüşür.”

İşte yazı dizimizin 6. bölümü: “Öğrenmenin Manevî Boyutu” başlıklı bölümü:

📖 6. Bölüm: Öğrenmenin Manevî Boyutu

Öğrenme yalnızca bilgi biriktirme süreci değildir; insanın ruhunu olgunlaştırma, kalbini besleme, ahlâkını güzelleştirme yolculuğudur. Gerçek manada öğrenme, kişiyi Allah’a daha yakın kılmalı, hakikat arayışında derinleştirmelidir.

İlim, insanın Rabbini daha iyi tanıması, yaratılış amacını kavraması ve ahiret yolculuğuna hazırlanması için bir araçtır. Bu yönüyle öğrenme, sadece zihinsel değil, manevî bir ibadettir.

🕌 İlmin Hedefi: Marifetullah

Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok ayet, öğrenmenin insanı iman ve tefekküre ulaştırması gerektiğini vurgular:

“Allah’tan kulları içinde ancak âlimler (gerçek anlamda) korkar.”
(Fâtır Suresi, 28)

Bu ayette “ilim”, sadece bilgi sahibi olmak değil; Allah’ı tanımaya ve O’ndan hakkıyla sakınmaya vesile olan bir derinliktir. Gerçek alim, bilgisinin ağırlığını taşıyandır.

📿 Peygamberimiz (s.a.v.) ve Manevî Eğitim

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), ilmin amelle birleşmesini isterdi. Çünkü ilim, eğer kalbe ulaşmazsa, nefsin kibirli bir oyuncağı haline gelir. Nitekim buyurmuştur:

“Allah’ım! Fayda vermeyen ilimden sana sığınırım.”
(Müslim, Zikir, 73)

Bu dua, öğrenmenin amacını berrak şekilde gösterir: Sadece bilmek değil, bilineni yaşamak…

🕯️ Bediüzzaman’ın Tespiti

Bediüzzaman, ilmin manevî boyutuna özel önem verir. Onun eserlerinde sıkça geçen “marifet”, “imanî ilim”, “tefekkür” gibi kavramlar; bilginin kalple buluştuğu noktaları gösterir:

“İman ilim ile olur; ilim de marifetle kıymet bulur. İlim, Allah için olursa nurdur; nefis için olursa gururdur.”

Bu bakış açısına göre ilim, insanı kibrin değil, kulluğun eşiğine götürmelidir. Kalpsiz bilgi, ne insanı aydınlatır ne de toplumu.

🔄 İlmin Amelle Bütünleşmesi

Öğrenilen bir hakikatin hayata yansımaması, manevî açıdan bir eksikliktir. Öğrenmek, sadece zihni genişletmek değil; niyeti, ahlâkı ve davranışı da dönüştürmektir. Gerçek bir öğrenen, hem Rabbine karşı sorumlu, hem insanlara karşı faydalı biridir.

🌿 Gönül Notu:

“İlim, kalbe inmeyince yük olur; kalple buluşunca nur olur. Öğrenmek; başla değil, gönülle olur.”

İşte yazı dizimizin 7. bölümü: “Öğrenme Engel Tanımaz” başlıklı yazısı:

📖 7. Bölüm: Öğrenme Engel Tanımaz

Öğrenmek, sadece belirli bir yaşa, fiziksel güce ya da özel imkânlara bağlı bir ayrıcalık değildir. Gerçek anlamda öğrenmek isteyen için engel yoktur. Yaşlılık, yoksulluk, engellilik ya da zor şartlar — hiçbirisi öğrenme azmine karşı duramaz. Tarih ve hayat, bu gerçeği ispatlayan örneklerle doludur.

🧓 Yaşlılık Öğrenmeye Engel Değildir

“Artık geç kaldım” sözü, öğrenmenin önündeki en büyük zihinsel duvardır. Oysa her yaşta öğrenilen bilgi, hem bireyin gelişimine katkı sağlar hem de çevresine ilham olur. Yaş ilerledikçe tecrübe artar; öğrenme bu tecrübeyle birleştiğinde bilgelik doğar.

“İki günü eşit olan ziyandadır.”
(Hadis-i şerif, Beyhakî, Şuabü’l-İman)

Bu hadis, sürekli gelişim ve yenilenmenin bir iman sorumluluğu olduğunu hatırlatır.

♿ Engeller Kalbe Değil, Bedene Aittir

Engelli bireylerin ilim yolunda verdikleri mücadeleler, tüm insanlığa örnektir. Bedensel bir eksiklik, zihinsel ve ruhsal gelişimin önüne geçemez. Azim ve sabır, en büyük öğreticidir.

Kur’an’da görme engelli sahabî Hz. Abdullah bin Ümmü Mektum’a büyük değer verilmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), onun azmini övmüş, ezan okumasını ve Medine’de yerine vekalet etmesini istemiştir.

Bu örnek, engelin Allah katında asla bir eksiklik olmadığını açıkça gösterir.

📚 İmkânsızlık Bahanesi Değildir

Nice âlim, yoksulluk içinde, mum ışığında, tahta kalemle öğrenmiş; kimi öğrenciler soğuk odalarda, kimi dağ yollarında bilgiye ulaşmaya çalışmıştır. Önemli olan öğrenme aşkıdır. İmkanlar değil, niyet ve gayret belirleyicidir.

Bediüzzaman şöyle der:

“İnsan çalışmakla kemâl bulur; himmetle terakki eder.”

Bu söz, öğrenmenin bir kader olmadığını; bir irade ve gayret meselesi olduğunu gösterir. Her insan, hangi şartta olursa olsun öğrenmeye açık olabilir.

🌿 Gönül Notu:

“Engel, bedenin değil; niyetin önündeyse gerçek engeldir. Kalbi açık olanın önünde, hiçbir kapı kapalı kalmaz.”

İşte yazı dizimizin son bölümü olan 8. bölüm: “Öğrenmeyi Hayata Taşımak” başlıklı yazı:

📖 8. Bölüm: Öğrenmeyi Hayata Taşımak

Öğrenmek, sadece bilgi sahibi olmak için değil; yaşamayı güzelleştirmek, davranışları dönüştürmek ve başkalarına fayda sağlamak içindir. Bilgi, uygulamaya geçmediğinde zihinde yüklü bir eşyadan ibaret kalır. Gerçek öğrenme, hayatla bütünleşendir.

🧭 Bilgiyi Yaşamak

İlimle amel etmek, İslam’ın temel prensiplerindendir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hayatı, öğrendiğini yaşayan bir örnek şahsiyettir. O, sadece öğreten değil; her davranışıyla ilmin nasıl yaşanacağını gösteren en büyük muallimdir.

“En hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir.”
(Buhârî, Fedâilu’l-Kur’ân, 21)

Bu hadis, öğrenmenin kendisinden ibaret olmadığını, başkalarına aktarma sorumluluğunu da beraberinde getirdiğini hatırlatır.

🔄 Bilgiyi Davranışa Dönüştürmek

Öğrendiğimiz bir duayı okumuyorsak, bir hakikati hayatımıza taşımıyorsak, bir bilgiyi başkalarıyla paylaşmıyorsak; öğrenme tam manasıyla tamamlanmamış demektir.

Bediüzzaman, bu konuda şöyle der:

“İlim bir nurdur. O nur, vicdanla birleşirse kemale erer.”

Yani ilim ancak kalple, vicdanla ve amel ile tamamlanır. Bilgi; ahlâk, tevazu ve fayda ile anlam kazanır.

🧩 Günlük Hayatta Uygulama

Öğrendiğimiz bir hadisle davranışımızı güzelleştirebiliriz.

Yeni bir duayı ezberleyip namazlarımıza katabiliriz.

Kitapta öğrendiğimiz bir bilgiyi çocuklarımızla paylaşabiliriz.

Bir tecrübeyi başkasına faydalı olacak şekilde aktarabiliriz.

Unutmayalım ki, hayata yansımayan bilgi kalpte kök salmaz.

🌿 Gönül Notu:

“Bilgi, kalbe dokunmuyorsa eksiktir. Öğrenmenin en güzel şekli, öğrendiğini yaşamaktır.”

İMAN BİRLİĞİ VE TEVEKKÜL

 İman tevhidi, tevhid teslimi, teslim tevekkülü, tevekkül saadet-i dâreyni iktiza eder.

Fakat yanlış anlama.

Tevekkül, esbabı bütün bütün reddetmek değildir.

Belki esbabı dest-i kudretin perdesi bilip riayet ederek; esbaba teşebbüs ise, bir nevi dua-i fiilî telakki ederek; müsebbebatı yalnız Cenab-ı Hak'tan istemek ve neticeleri ondan bilmek ve ona minnettar olmaktan ibarettir.

   Tevekkül eden ve etmeyenin misalleri, şu hikâyeye benzer:

   Vaktiyle iki adam hem bellerine, hem başlarına ağır yükler yüklenip, büyük bir sefineye bir bilet alıp girdiler.

Birisi girer girmez yükünü gemiye bırakıp, üstünde oturup nezaret eder.

Diğeri hem ahmak, hem mağrur olduğundan yükünü yere bırakmıyor.

Ona denildi: "Ağır yükünü gemiye bırakıp rahat et." O dedi: "Yok, ben bırakmayacağım.

Belki zayi' olur.

Ben kuvvetliyim.

Malımı, belimde ve başımda muhafaza edeceğim." Yine ona denildi: "Bizi ve sizi kaldıran şu emniyetli sefine-i sultaniye daha kuvvetlidir, daha ziyade iyi muhafaza eder.

Belki başın döner, yükün ile beraber denize düşersin.

Hem gittikçe kuvvetten düşersin.

Şu bükülmüş belin, şu akılsız başın gittikçe ağırlaşan şu yüklere tâkat getiremeyecek.

Kaptan dahi eğer seni bu halde görse, ya divanedir diye seni tardedecek.

Ya haindir, gemimizi ittiham ediyor, bizimle istihza ediyor, hapis edilsin, diye emredecektir.

Hem herkese maskara olursun.

Çünki ehl-i dikkat nazarında, zaafı gösteren tekebbürün ile, aczi gösteren gururun ile, riyayı ve zilleti gösteren tasannuun ile kendini halka mudhike yaptın.

Herkes sana gülüyor." denildikten sonra o bîçarenin aklı başına geldi.

Yükünü yere koydu, üstünde oturdu.

"Oh!..

Allah senden razı olsun.

Zahmetten, hapisten, maskaralıktan kurtuldum." dedi.

   İşte ey tevekkülsüz insan!

Sen de bu adam gibi aklını başına al, tevekkül et.

Tâ bütün kâinatın dilenciliğinden ve her hâdisenin karşısında titremekten ve hodfüruşluktan ve maskaralıktan ve şekavet-i uhreviyeden ve tazyikat-ı dünyeviye hapsinden kurtulasın.

Sözler - 314

KÜFÜR VE İNSAN

    Eğer kat'-ı intisabdan ibaret olan küfür, insanın içine girse; o vakit bütün o manidar nukuş-u esma-i İlahiye karanlığa düşer, okunmaz.

Zira Sâni' unutulsa, Sâni'a müteveccih manevî cihetler de anlaşılmaz.

Âdeta baş aşağı düşer.

O manidar âlî san'atların ve manevî âlî nakışların çoğu gizlenir.

Bâki kalan ve göz ile görülen bir kısmı ise; süflî esbaba ve tabiata ve tesadüfe verilip, nihayet sukut eder.

Herbiri birer parlak elmas iken, birer sönük şişe olurlar.

Ehemmiyeti yalnız madde-i hayvaniyeye bakar.

Maddenin gayesi ve meyvesi ise; -dediğimiz gibi- kısacık bir ömürde hayvanatın en âcizi ve en muhtacı ve en kederlisi olduğu bir halde yalnız cüz'î bir hayat geçirmektir.

Sonra tefessüh eder gider.

İşte küfür, böyle mahiyet-i insaniyeyi yıkar, elmastan kömüre kalbeder.

Sözler - 312

İMAN VE İNSAN

     İnsan, Cenab-ı Hakk'ın böyle antika bir san'atıdır ve en nazik ve nâzenin bir mu'cize-i kudretidir ki; insanı, bütün esmasının cilvesine mazhar ve nakışlarına medar ve kâinata bir misal-i musağğar suretinde yaratmıştır.

   Eğer nur-u iman, içine girse, üstündeki bütün manidar nakışlar, o ışıkla okunur.

O mü'min, şuur ile okur ve o intisabla okutur.

Yani: "Sâni'-i Zülcelal'in masnuuyum, mahlukuyum, rahmet ve keremine mazharım" gibi manalarla insandaki san'at-ı Rabbaniye tezahür eder.

Demek Sâni'ine intisabdan ibaret olan iman; insandaki bütün âsâr-ı san'atı izhar eder.

İnsanın kıymeti, o san'at-ı Rabbaniyeye göre olur ve âyine-i Samedaniye itibariyledir.

O halde şu ehemmiyetsiz olan insan, şu itibarla bütün mahlukat üstünde bir muhatab-ı İlahî ve Cennet'e lâyık bir misafir-i Rabbanî olur.

Sözler - 312

İNSANIN DEĞERİ

 Ortalama yetişkin bir insanın vücudunu oluşturan malzemelerin tümünü su: 35 litre, karbon:20 kg, amonyum: 4 litre, kireç: 1,5 kg, fosfor: 800 gr, tuz: 250 gr, potasyum nitrat: 100 gr, sülfür: 80 gr, flor: 7,5 gr, demir: 5 gr slikon: 3 gr ve az miktarda diğer 15 element olarak sıralayabiliriz.

Ya da bir kimyagerin araştırmalarına göre insanın vücudunda; “7 kalıp sabun yapacak kadar yağ, orta boyda çivi yapacak kadar demir, ancak bir kahve fincanı dolduracak kadar şeker, bir tavuk kümesini boyayacak kadar kireç, 2000 kibrit yakacak kadar fosfor, ufak bir topun atımına yetecek barut için potasyum bulunmaktadır.”

Bu durum insan vücudunu basit gibi gösterse de değeri bakımından mükemmelliğini gösterir. Nitekim teknoloji dünyasından haberler veren “Wired Magazine” adlı bir derginin araştırmasına göre, “İnsan vücudundaki sıvılar, dokular ve mikrop öldürmeye yarayan antikorlar büyük para ediyor. Ancak bunları satmak mümkün değil, zira bu vücut parçaları olmadan insanlar yaşayamıyor. Her hücrede bulunan DNA’ların gramı 1.3 milyon dolardan işlem görüyor. Vücuttan alınabildiği takdirde antikorlar da 7.3 milyon dolar ediyor. Bir akciğer 116 bin 400, böbrek 91 bin 400, kalp ise 57 bin dolara alınabiliyor. İnsan vücudunun en pahalı unsurunun kemik iliği ve kemik iliğinin gramının 23 bin; kilosunun ise 23 milyon dolar değerinde olduğu” ifade ediliyor. Böylece toplam maddi değerin 45 milyon doları bulacağı varsayılıyor.

Fakat en önemli unsurun değerinden hiç bahsedilmiyor. O da ‘canlılık’ vasfı. Çünkü bütün bu değerler vücudun diri yani canlı olması durumunda geçerli. Canlılık vasfını yitiren organlar nakledilemiyor.

Demek maddi olarak ‘canlılık’ vasfına değer biçilemez. Hiçbir bedel bir insanın hayatına karşılık gelemez.

Bediüzzaman Hazretleri “İşte insan, Cenab-ı Hakk’ın böyle antika bir san’atıdır ve en nazik ve nazenin bir mu’cize-i kudretidir ki, insanı bütün esmasının cilvesine mazhar ve nakışlarına medar ve kâinata bir misal-i musağğar suretinde yaratmıştır.” (Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, s. 347) diyerek insanın maddi ve manevi değerine dikkat çekmiştir.

Evet, insan Cenâb-ı Hakk’ın ‘antika bir san’at’ıdır. En güzel bir şekilde yaratılmıştır. Paha biçilemez. Duygularına sınır konmamıştır. Cüzi irade olarak ‘seçme hürriyeti’ verilmiştir. Tercihini doğru yaptığında meleklerin gıpta ettiği bir mahlûk olabilirken; tercihini yanlış yaptığında ise canavar hayvanlardan daha aşağı bir duruma düşebilmektedir.

Rabbini tanıyıp kavrayabilmesi için öyle duygularla donatılmıştır ki, Bediüzzaman Hazretlerinin tesbitiyle mahiyetini bilemediği takdirde o duygunun yönlendirmesi ile Rububiyetini (İlahlığını) bile ilan edebilir.

Mesela ‘ene’ duygusu böyledir. Onun ‘tevhid’i kavramada bir ölçü olduğu bilinmez ise tıpkı ‘bir termometrenin ortamın sıcaklığını ölçen bir alet konumundan ortama sıcaklığı veren konumuna’ geçmesi gibi garip bir durum ortaya çıkacaktır.

Nitekim firavunlar, şeddatlar, nemrutlar gibi insanlar ilahlıklarını bu yüzden ilan etmişlerdir. Ancak ‘iman’ sayesinde insan dengeyi bulabilmiştir.

İnsanın bütün bu vasıfları taşımasına rağmen kendini ‘değersiz’ hissetmesi ve Rabbine şükredip rızasını kazanmak yerine; toplumda makam, mevki, şan, şöhret, zenginlik gibi diğer insanları etkileyip kendine teveccüh ettikleri zaman ‘değer’ kazanacağını zannetmesi nefsin ve şeytanın aldatmacasıdır. Çünkü insanların teveccühleri kabir kapısına kadardır.

Ebede namzet olan ve ebed için yaratılan insan ise en büyük ihtiyacı olan sonsuz yaşama arzusuna Allah katında ne kadar değerli bir mahlûk olduğunu anlamasıyla kavuşacaktır.

İşte bu sebeple Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Aleyhissalatü Vesselam Cenab-ı Allah’ın ‘antika san’at’ olarak yaratıp ‘değer’ verdiği insanın; bu büyük nimetlere şükrüne dikkat çekerek şöyle buyurmuştur:

“Ben sizin günah işlemenizden çok, size ikram edilen nimetlere şükretmemenizden korkuyorum. Dikkat edin, şükredilmeyen nimetler, öldürücü ve yok edicidir.” (Camiu’s Sağîr 5:253, Hadis No:7197).

HER ŞEY BİR ŞEYDEN YAPILMIŞTIR

 "Bir tek şeyden her şeyi yapmak" yani bir topraktan bütün nebatat ve meyveleri yapmak; hem bir sudan bütün hayvanatı halketmek; hem basit bir yemekten bütün cihazat-ı hayvaniyeyi icad etmek; bununla beraber "Her şeyi bir tek şey yapmak" yani zîhayatın yediği gayet muhtelifü'l-cins taamlardan o zîhayata bir lahm-ı mahsus yapmak, bir cild-i basit dokumak gibi san'atlar; Zât-ı Ehad-i Samed olan Sultan-ı Ezel ve Ebed'in sikke-i hâssasıdır, hâtem-i mahsusudur, taklid edilmez bir turrasıdır.

Evet, bir şeyi her şey ve her şeyi bir şey yapmak; her şeyin hâlıkına has ve Kàdir-i Küll-i Şey'e mahsus bir nişandır, bir âyettir.

Ve o tılsım ise, sırr-ı iman ile açılan sırr-ı hikmet-i hilkattir ve o miftah ise,

يَٓا اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ

dur.

Ve o ejderha ağzı bahçe kapısına inkılab etmesi ise, işarettir ki: Kabir ehl-i dalalet ve tuğyan için vahşet ve nisyan içinde zindan gibi sıkıntılı ve bir ejderha batnı gibi dar bir mezara açılan bir kapı olduğu halde, ehl-i Kur'an ve iman için zindan-ı dünyadan bostan-ı bekaya ve meydan-ı imtihandan ravza-i Cinana ve zahmet-i hayattan rahmet-i Rahman'a açılan bir kapıdır ve o vahşi arslanın dahi munis bir hizmetkâra dönmesi ve musahhar bir at olması ise, işarettir ki: Mevt, ehl-i dalalet için bütün mahbubatından elîm bir firak-ı ebedîdir.

Hem kendi cennet-i kâzibe-i dünyeviyesinden ihraç ve vahşet ve yalnızlık içinde zindan-ı mezara idhal ve hapis olduğu halde, ehl-i hidayet ve ehl-i Kur'an için, öteki âleme gitmiş eski dost ve ahbablarına kavuşmaya vesiledir.

Hem hakikî vatanlarına ve ebedî makam-ı saadetlerine girmeye vasıtadır.

Hem zindan-ı dünyadan bostan-ı Cinana bir davettir.

Hem Rahman-ı Rahîm'in fazlından kendi hizmetine mukabil ahz-ı ücret etmeye bir nöbettir.

Hem vazife-i hayat külfetinden bir terhistir.

Hem ubudiyet ve imtihanın talim ve talimatından bir paydostur.

   Elhasıl: Her kim hayat-ı fâniyeyi esas maksad yapsa, zahiren bir Cennet içinde olsa da manen cehennemdedir ve her kim hayat-ı bâkiyeye ciddî müteveccih ise, saadet-i dâreyne mazhardır.

Dünyası ne kadar fena ve sıkıntılı olsa da; Dünyasını, Cennet'in intizar salonu hükmünde gördüğü için hoş görür, tahammül eder, sabır içinde şükreder...

Sözler - 38