Tecessüs ve gıybet, hem dinî kaynaklarda hem ahlâk kitaplarında insan ilişkilerini bozan iki büyük hatadır.
İkisi de başkalarının kusurlarıyla meşgul olmayı içerir; fakat birbirinden farklıdır.
Aşağıda ikisini de sade, anlaşılır bir dille açıklıyorum:
1. Tecessüs nedir?
Tecessüs, birinin ayıbını, kusurunu veya özel hâlini araştırmak, gizlisini kurcalamak demektir.
Yani:
Başkasının mahrem hayatını merak etmek
İnsanların gizli kusurlarını ortaya çıkarmaya çalışmak
“Acaba başka neler yapmış?” diye araştırmak
Sosyal medyada, mesajlarında, özelinde iz sürmek
hep tecessüstür.
Tecessüs, kalpteki merakın yanlış yönde kullanılmasıdır.
Haddi aşmaktır.
Kur’ân: “Tecessüs etmeyin.” (Hucurât 12) buyurur.
Çünkü tecessüs, insanların güvenini ve huzurunu bozar.
2. Gıybet nedir?
Gıybet, bir kişinin hoşlanmayacağı bir şeyi onun arkasından söylemek demektir.
Gıybet olan söz:
Doğru bile olsa,
Kişi duysa üzülecekse,
Onu küçültüyor, aşağılıyorsa
gıybettir.
Yani “doğru söylüyorum” demek gıybeti meşrulaştırmaz.
Gıybet şunları kapsar:
Birinin kusurunu başkalarına anlatmak
Onu kötü göstermek
Küçük düşürücü lakaplar kullanmak
Dış görünüşü, ailesi, geçmişiyle alay etmek
Peygamberimiz (s.a.v.):
“Gıybet, kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır.” buyurur.
3. Tecessüs ve gıybet arasındaki fark
Tecessüs → Ayıbı araştırmak, gizliyi kurcalamak.
Gıybet → Bulduğun ayıbı anlatmak, ifşa etmek.
Yani tecessüs başlangıç, gıybet sonuç gibidir.
4. Neden bu ikisi çok tehlikelidir?
Çünkü:
İnsanın haysiyetini zedeler
Kalpleri birbirine karşı soğutur
Güveni yok eder
Toplumu çözüp ahlâkı zayıflatır
Kendi kalbini karartır, ruhu kirletir
Bu yüzden dinî öğretilerde bu iki davranış büyük günah sayılmıştır.
Son söz
Tecessüs, başkasının gizlisine göz dikmektir.
Gıybet, o gizliyi dile taşımaktır.
İkisi de insanı küçültür; kalbi daraltır, toplumu bozar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder